جنرال نبی عظیمی و رویکردش به تاریخ؛
اختلاف در روایتها و جستوجوی حقیقت
جنرال نبی عظیمی، نامی بسیار آشنا و پربحث در تاریخ معاصر افغانستان است و زندگیاش گره خورده با تحولات سیاسی، نظامی و اجتماعی این کشور. او نه تنها یک شخصیت نظامی برجسته بود، بلکه با فعالیتهای سیاسی و بیش از همه، با قلم توانایش در زمینهء نویسندگی، به ویژه نگارش آثار تحلیلی و تاریخی، خود را مطرح کرد. آثار او، بهخصوص کتاب مشهور «اردو و سیاست در سه دهه اخیر افغانستان»، مورد تحسین و انتقاد قرار گرفته و به منبعی مهم برای درک بخشی از تاریخ معاصر افغانستان تبدیل شده است.
زندگی و فعالیت های نظامی و سیاسی:
نبی عظیمی از جمله چهرههایی است که در بستر دهه های پرآشوب افغانستان، از ظهور حاکمیت جمهوری داوودی و حاکمیت حزب دموکراتیک خلق تا جنگهای داخلی و ظهور طالبان، نقشآفرینی کرده است. او در مقاطع مختلفی در ساختار نظامی افغانستان حضور داشت و به رتبههای بالای نظامی تا سترجنرالی دست یافت. فعالیتهای نظامی و سیاسی او بیشتر در دوران حکومتهای جمهوری دموکراتیک افغانستان و پس از آن در آغاز دولت اسلامی افغانستان و دوره مجاهدین رقم خورد. عظیمی در مقاطعی مسوولیتهای مهم نظامی را بر عهده داشت و در تصمیمگیریها و رویدادهای کلیدی آن دوران مشارکت فعال داشت.
«اردو و سیاست در سه دهه اخیر افغانستان»: کالبدشکافی تحولات
بدون شک، «اردو و سیاست در سه دهه اخیر افغانستان» مهمترین و شناختهشدهترین اثر جنرال نبی عظیمی است. این کتاب که در دو جلد به رشته تحریر درآمده، به بررسی عمیق و تحلیلی نقش ارتش یا اردو در تحولات سیاسی افغانستان از دوران استقلال تا جنگهای داخلی میپردازد. عظیمی در این کتاب، با تکیه بر تجربه های شخصی خود به عنوان یک نظامی عالیرتبه و با استفاده از اسناد و اطلاعاتی که در اختیار داشته، به تشریح رویدادها، دسیسهها، ائتلافها و جدالهای قدرت در ساختار نظامی و سیاسی افغانستان میپردازد.
جنبههای تحلیلی و تحقیقاتی کتاب:
– روایت از درون: یکی از نقاط قوت این کتاب، ارائه روایتی از درون ساختار نظامی و سیاسی افغانستان است. عظیمی به دلیل جایگاهش، به اطلاعات و دیدگاه هایی دسترسی داشته که شاید کمتر کسی به آن رسیده باشد.
– تحلیل نقش اردو: کتاب به وضوح نشان میدهد که چگونه ارتش، به جای ایفای نقش سنتی خود در حفظ امنیت و تمامیت ارضی، به یکی از بازیگران اصلی در صحنه سیاست افغانستان تبدیل شد و چگونه مداخلات سیاسی در ساختار آن، به تضعیف و فروپاشی آن انجامید.
– بررسی رویدادهای کلیدی: عظیمی به جزئیات رویدادهای مهمی مانند کودتاها، تحولات قدرت، جنگهای داخلی و نقش گروه های مختلف در این میان میپردازد.
انتقادها بر کتاب:
همانند بسیاری از آثار تاریخی که توسط فعالان سیاسی نوشته میشوند، «اردو و سیاست» نیز از انتقادهای بجا و بی جا، بینصیب نمانده است. برخی از این انتقادها عبارتند از:
– جانبداری: منتقدان معتقدند که عظیمی در برخی موارد، جانبداری از جناح سیاسی خاصی را نشان داده و سعی در تبرئه خود و همقطارانش از برخی اشتباه ها یا اتهامها دارد.
– کمبود منابع: با وجود گستردگی اطلاعات، برخی از منتقدان معتقدند که کتاب در برخی بخشها فاقد رویکردهای کافی به منابع مستقل و قابل اتکاء است.
– تفسیر رویدادها: تفسیر نبی عظیمی از برخی رویدادها، با تفسیرهای دیگر مورخان و تحلیلگران متفاوت است که این موضوع به بحث و جدلهای زیادی دامن زده است.
با این حال، با تمام نقاط قوت و ضعف، «اردو و سیاست» به عنوان یک منبع دست اول برای مطالعهء تاریخ معاصر افغانستان، به ویژه در زمینهء نقش اردو، اهمیت فراوانی دارد و برای هر پژوهشگری که به برسی این دوران علاقمند است، مطالعه آن ضروری دانسته میشود.
نوشته های جنرال نبی عظیمی بر درک عمومی از تاریخ افغانستان و نحوه نقد و بررسی آن توسط سایر مورخان تأثیر گذاشته است. این تأثیرها را چنین برمیشماریم:
تأثیر بر درک عمومی: روایت یک دوران فراموششده
در سالهای پس از جنگهای داخلی، فضای عمومی و رسانه ها بیشتر بر روی روایتهای گروه های مجاهدین یا جریانهای سیاسی پس از طالبان تمرکز داشت. دوران جمهوری دموکراتیک افغانستان و نقش ارتش در آن، به دلایل سیاسی و اجتماعی، کمتر مورد توجه قرار گرفت و در پارهیی موارد، به شکلی سطحی و یکجانبه به آن پرداخته میشد.
– پر کردن خلاء تاریخی: آثار عظیمی، به خصوص «اردو و سیاست»، توانست خلاء موجود در این زمینه را تا حد زیادی پر کند. او با ارائه یک روایت تفصیلی و از درون، تصویری پیچیدهتر و چند وجهی از آن دوران ارائه داد که تنها به کلیشه های سیاسی محدود نمیشد.
– شکستن تابوی سکوت: نوشته های او به نوعی تابوی سکوت در مورد آن دوران را شکست و امکان بحث و گفتوگو در مورد نقش ارتش، دلایل فروپاشی و اشتباه های سیاسی را فراهم کرد. این آثار به نسل جدیدی از خوانندگان و پژوهشگران کمک کرد تا پرسشهای جدیدی در مورد آن بخشی از تاریخ را مطرح نمایند.
– مرجعیت برای پژوهشگران: با وجود انتقادها، کتابهای عظیمی به یک منبع مرجع و دست اول برای پژوهشگران و دانشجویان تاریخ تبدیل شد. آنها برای درک دیدگاه طرفداران دولت جمهوری افغانستان و نظامیان آن دوران، ناگزیر از مراجعه به این آثار هستند.
واکنشها و چالشهای نقد: تعارض روایتها در عمل
انتشار آثار عظیمی، همانطور که انتظار میرفت، واکنشهای مختلفی را در پی داشت. این واکنشها به خوبی عمق شکافها و اختلافهای روایتهای تاریخی در افغانستان را نشان میدهد.
1. نقد از سوی مخالفان: بسیاری از رهبران مجاهدین و جریانهای سیاسی مخالف دولتهای ترقیخواه، به تندی نقد آثار عظیمی پرداختند. آنها معتقد بودند که عظیمی با توجیه اقدامات گذشته و وارونهسازی حقایق، به دنبال تطهیر چهره خود و همجناحیهایش است. این انتقادها گاهی به شکلی شخصی و غیرعلمی مطرح میشد، اما نشاندهنده میزان حساسیت این موضوع بود.
2. نقد از سوی مورخان و تحلیلگران: مورخان و تحلیلگران مستقل، رویکردی متفاوت داشتند. آنها اگرچه از اطلاعات دست اول و جزئیات ارائه شده در این آثار استقبال کردند، اما با یک نگاه انتقادی به تحلیلها و نتیجه گیریهای نویسنده پرداختند. این مورخان به دنبال یافتن پاسخ این پرسشها بودند که:
– آیا عظیمی به همه حقایق اشاره کرده است.
– آیا او در تحلیل وقایع، تعصبات سیاسی خود را دخیل نکرده است؟
– آیا میتوان روایت او را به تنهایی پذیرفت یا باید آن را با سایر منابع مقایسه کرد؟
3. تبادل نظر و گفتوگوی تاریخی: انتشار این کتابها به نوعی به آغاز یک گفتوگوی تاریخی منجر شد. در پاسخ به عظیمی، برخی از فعالان سیاسی و نظامی آن دوره نیز به نگارش خاطره ها یا مقاله های تحلیلی دست زدند و روایتهای متفاوتی را ارائه دادند. این تبادل نظر، هرچند گاهی با تندی همراه بود، اما به غنای تاریخنگاری افغانستان کمک کرد و به جامعه اجازه داد تا با زوایای مختلف یک رویداد آشنا شود.
میراث: فراتر از یک کتاب
میراث جنرال عظیمی تنها به چند جلد کتاب محدود نمیشود. او با نوشتن این آثار، یک الگو برای تاریخنگاری توسط کنشگران ایجاد کرد و نشان داد که چگونه میتوان از تجربه های شخصی برای روشن کردن زوایای تاریک تاریخ استفاده کرد. او اثبات کرد که حتی با تمام محدودیتها و تعصبات احتمالی، این نوع آثار میتوانند ارزش تاریخی بیبدیلی داشته باشند و به عنوان منابعی برای نسلهای آینده مورد استفاده قرار گیرند.
در نهایت، آثار جنرال عظیمی ما را به یک حقیقت مهم میرساند: تاریخ افغانستان یک روایت یکدست و ساده نیست؛ بلکه مجموعهیی از روایتهای متضاد است که هرکدام بخشی از حقیقت را در خود دارند و تنها با کنار هم قرار دادن و بررسی انتقادی همه آنهاست که میتوان به تصویری جامعتر و نزدیک به واقعیت دست یافت.
تأثیر آثار عظیمی بر گفتمان عمومی و دانشگاهی افغانستان:
کتابهای جنرال عظیمی، بهویژه «اردو و سیاست»، فراتر از صرفاً روایتهای تاریخی، تأثیر عمیقی بر گفتمان عمومی و دانشگاهی در مورد تاریخ معاصر افغانستان گذاشتهاند.
1. برانگیختن بحث و نقد: انتشار این آثار مانند انداختن سنگی در برکه بود. آنها بیدرنگ بحثهای داغی را میان مورخان، سیاستمداران، و حتی مردم عادی افغانستان برانگیختند. موافقان، آن را گنجینهیی از اطلاعات دست اول و تحلیلی شجاعانه میدانستند، در حالی که مخالفان، آن را تلاشی برای توجیه گذشته و بازنویسی تاریخ از دیدگاه یک جناح خاص قلمداد میکردند. این دیالکتیک، هرچند گاهی تند و احساسی بود، اما به روشن شدن زوایای پنهان و تحریک پژوهشهای بیشتر کمک کرده است.
2. منبع اولیه برای پژوهشگران: با وجود تمام انتقادها، آثار عظیمی به منابع اولیه ضروری برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ افغانستان تبدیل شدهاند. برای درک تحولات ارتش، ساختار قدرت در دهه های قبل از سقوط کابل، و حتی دیدگاه یکی از طرفین درگیر در جنگهای داخلی، مطالعه آثار او تقریباً اجتنابناپذیر است. آنها بیشتر نقطه آغازی برای مقایسه و تأیید اطلاعات با سایر منابع هستند.
3. به چالش کشیدن روایتهای غالب: در افغانستان، سالها پس از هر تحول سیاسی، روایتهای خاصی غالب میشوند. عظیمی با ارائه جزئیاتی که گاهی با این روایتها در تضاد بودند، آنها را به چالش کشید. این امر به خواننده کمک میکند تا به یک دیدگاه تک بعدی بسنده نکند و به پیچیدگی های تاریخ افغانستان واقف شود. برای مثال، تحلیل او از نقش نیروهای خارجی و درگیری های داخلی در فروپاشی دولت نجیب الله، با روایتهای سادهانگارانه “فتح مجاهدین” یا “توطئه غرب” متفاوت است.
4. اهمیت حافظه جمعی: آثار عظیمی بخشی از حافظه جمعی یک نسل از افغانها را نمایندگی میکند. بسیاری از خوانندگان، بهویژه آنهایی که خود رویدادهای آن دوران را تجربه کرده اند، در این کتابها بازتابی از مشاهدات و تجربه های شخصی خود را مییابند. این موضوع، هرچند به معنای صحت مطلق تمام جزئیات نیست، اما ارتباط عمیقی میان خواننده و روایت برقرار میکند.
میراث عظیمی: لزوم بازخوانی مداوم
میراث جنرال نبی عظیمی و آثارش، پیچیده و چند وجهی است. او در دوره یی از تاریخ افغانستان قلم زد که کشور در میانه طوفانی از دگرگونیها بود و خود نیز نقشی فعال در آن داشت.
– فراتر از سیاه و سفید: هیچ شخصیت و هیچ دورهیی از تاریخ را نمیتوان به سادگی به دو قطب “خوب” یا “بد” تقسیم کرد. آثار عظیمی به ما یادآوری میکنند که تاریخ، محصول کنشها و واکنشهای افراد و گروه های مختلف با انگیزه ها و محدودیتهای خاص خودشان است. خواننده باید توانایی تحلیل “سایه های خاکستری” را داشته باشد.
– پلی به گذشته: کتابهای او به نسلهای جدید افغانستان کمک میکنند تا با دوره هایی از تاریخ کشورشان آشنا شوند که ممکن است به دلیل محدودیت منابع یا سانسور، کمتر به آنها پرداخته شده باشد. این آشنایی برای درک ریشه های دشواریهای امروز افغانستان ضروری است.
– تشویق به تاریخنگاری داخلی: عظیمی و سایر نویسندگانی که از داخل افغانستان و با تجربه های شخصی خود به نگارش تاریخ پرداختهاند، الگویی را برای دیگران ایجاد کردهاند. این امر به غنای تاریخنگاری بومی کمک میکند که در برابر روایتهای خارجی، دیدگاه های داخلی را نیز ارائه دهد.
عظیمی به مثابه تاریخنگار-شاهد:
جنرال عظیمی نمونه بارزی از یک تاریخنگار-شاهد است. او صرفاً به جمعآوری اسناد و نقل قول از دیگران نمیپردازد، بلکه روایت او به شدت با تجربه های شخصیاش گره خورده است. این رویکرد دو گونه است:
1. نقاط قوت:
– دسترسی بیواسطه به اطلاعات: عظیمی به دلیل جایگاه نظامی و سیاسیاش، به اسناد، جلسات و تصمیمگیریهایی دسترسی داشته که از دیدگاه مورخان بیرونی پنهان مانده است. این اطلاعات دست اول، ارزش تاریخی ویژهیی به آثار او میبخشد.
– درک عمیق از بازیگران: او بسیاری از شخصیتهای کلیدی را از نزدیک میشناخته و با آنها تعامل داشته است. این آشنایی به او امکان میدهد تا انگیزه ها، اختلافها و پیچیدگیهای روابط میان رهبران و گروه ها را با جزئیات بیشتری تحلیل کند.
– روایت از درون: آثار او به خواننده این امکان را میدهد که تا حدودی با فضای فکری، چالشها و تصمیمات اتخاذ شده در آن برهه های حساس تاریخی آشنا شود.
2. نقاط ضعف و چالشها:
– جانبداری و توجیه: بزرگترین چالش در آثار یک تاریخنگار-شاهد، میل طبیعی به جانبداری از جناح خود، توجیه تصمیم های گذشته و حتی انتقاد از مخالفان است. منتقدان او بارها به این جنبه از آثارش اشاره کردهاند.
– محدودیت دیدگاه: هرچند او در مرکز رویدادها بوده، اما دیدگاه او لزوماً جامع و کامل نیست. ممکن است برخی ابعاد پنهان مانده یا از زاویه دید او کمتر مورد توجه قرار گرفته باشند.
– مسئله صحت اطلاعات: در برخی موارد، بدون وجود اسناد معتبر و قابل ارجاع مستقل، تأیید صحت تمامی جزئیات و تحلیلهای ارائه شده دشوار میشود.
اختلاف روایتها و اهمیت آثار عظیمی:
تاریخ افغانستان، به ویژه دهه های اخیر، مملو از روایتهای متضاد و گاهی متعارض است. هر گروه، جریان سیاسی، یا حتی افراد کلیدی، روایت خاص خود را از رویدادها، دلایل بروز بحرانها و مسوولیتها ارائه میدهند. در این میان، آثار جنرال عظیمی، به دلیل جایگاه و دسترسی او به اطلاعات، به یک روایت کلیدی از درون سیستمهای نظامی و سیاسی حاکم در آن دوران تبدیل میشود.
– دیالکتیک تاریخی: آثار عظیمی نه تنها به عنوان یک منبع اطلاعاتی، بلکه به عنوان یک نقشهراه برای درک دیدگاه یک جناح مهم در تحولات افغانستان عمل میکند. این آثار به پژوهشگران کمک میکند تا در کنار روایتهای دیگر (از سوی مجاهدین، طالبان، یا تحلیلگران مستقل)، یک تصویر جامعتر و چندوجهی از رویدادها به دست آورند.
– زمینهساز بحث و نقد: انتشار آثار او، بهویژه «اردو و سیاست»، بلافاصله با بحثها، نقدها و حتی پاسخنامه هایی از سوی دیگر کنشگران و مورخان همراه شد. این “گفتوگوی انتقادی” خود به غنای تاریخنگاری افغانستان کمک کرده و زوایای پنهانی از رویدادها را آشکار ساخته است.
– درک “چراها”: عظیمی تلاش میکند تا نه تنها “چه اتفاقی افتاد” بلکه “چرا اتفاق افتاد؟” را نیز تحلیل کند. او به دنبال یافتن دلایل ساختاری، سیاسی و حتی فردی برای فروپاشیها و جنگهاست، هرچند تحلیلهایش ممکن است مورد توافق همگان نباشد.
اهمیت مطالعه انتقادی آثار عظیمی:
برای هر خواننده یا پژوهشگری که به آثار جنرال عظیمی روی میآورد، ضروری است که با یک ذهنیت انتقادی به سراغ این کتابها برود. این به معنای رد کردن بیچون و چرای آنها نیست، بلکه به معنای:
– مقایسه با منابع دیگر: خواندن آثار عظیمی در کنار خاطرات دیگر شخصیتهای آن دوران (مانند رهبران حزبی و دولتی، رهبران مجاهدین، دیپلماتها) و نیز تحلیلهای مورخان بیطرف، به درک عمیقتر و جامعتری منجر میشود.
– تشخیص دیدگاه نویسنده: آگاهی از پیشینه، گرایشهای سیاسی و نقش خود عظیمی در وقایع، به خواننده کمک میکند تا نقاط قوت و ضعف تحلیلهای او را بهتر شناسایی کند.
– بیرونکشیدن حقایق از میان روایتها: هدف نهایی، بیرونکشیدن حقایق و درک روندهای کلی از میان روایتهای شخصی و گاهی جانبدارانه است.
در نهایت، آثار جنرال نبی عظیمی، با تمام چالشها و انتقادهای وارده، بخش جداییناپذیری از تاریخنگاری معاصر افغانستان هستند. آنها پنجرهیی منحصر به فرد به دیدگاه ها و تجربه های یکی از بازیگران اصلی دهه های پرالتهاب این کشور میگشایند و مطالعه آنها برای هر کسی که به دنبال فهم عمیقتر از تحولات افغانستان است، ضروری است.
سایر آثار جنرال نبی عظیمی:
جنرال نبی عظیمی در پیوند با کتاب «اردو و سیاست» با حوصله مندی، متانت و تعقل با زبان سچه و مودبانه و به مثابه یک آموزگار آگاه، متین و مهربان به تمام انتقادها، پاسخهای روشن و مفصل داده است. این پاسخها در چهار جلد کتاب جداگانه زیر عنوان «مناظره ها و محاضره ها پیرامون اردو و سیاست» و «طامات تا به چند و خرافات تا به کی؟»، «مثلث بی عیب یا کنزل المهملات والاکاذیب» و همچنان کتاب «از سُکر تا صَحو» که در حقیقت متمم و مکمل کتاب «اردو و سیاست» هستند، نگاشته شده است.
نبی عظیمی در سالهای غربت و مهجوری از وطن، آثار ارزشمند و در خور تأملی دیگری را نیز در عرصه های سیاسی، تحلیلی و ادبی به نگارش در آورده است. در میان آثار وی در کنار ده ها مقاله پژوهشی ادبی، سیاسی و نظامی سه رومان زیر عنوانهای «سایه های هول»، «واهمه های زمینی»، «لعبتکان فلک»، «سگ شرور همسایه» و کتاب های دیگری زیر عنوانهای «روزهای دشوار» ، «من و آن مرد موقر»، «یادواره هایی از جنگ جلال آباد» را نیز به نشر رسانیده است.
کتاب «از سُکر تا صَحو» که حالا به همت و تلاش دوست فرزانه ما جناب محترم قاسم آسمایی عزیز و راه پرچم آماده بازنشر به شکل دیجیتال در انترنت گریده است و به این وسیله به گونه آزاد به دسترس عموم مردم، خوانندگان و علاقمندان تاریخ افغانستان گذاشته میشود، بخش دیگری از خرافه گوییها و مسخ تاریخ را برملا و روشن میسازد و برای شناخت واقعیت های داغ یک برهه بسیار با اهمیت تاریخی در افغانستان با استفاده از اسناد، نامه ها و یادداشتهای فراوان و دیدگاه های شخصیت های فرزانه و دخیل در مسایل و رویدادهای داغ کشور، خواننده را یاری میرساند. این کتاب به جواب رساله یی از جناب داکتر شیرشاه یوسفزی زیر عنوان “تاریخ مسخ نمی شود” نگاشته شده است که در حقیقت خود به نحوی با گزافه گوییها، تحریف حقایق، خودبزرگ بینیها، تاریخ را مسخ کرده است. چنانچه جنرال عظیمی در مقدمه کتاب نگاشته است:
«در همان دورانی که آقای داکتر شیرشاه یوسفزی و یارانش به افتخارات گذشته میبالیدند و مست از باده غرور و خودپرستی بودند و تصور نمی کردند که روزی و روزگاری خواهد رسید که طشت رسوایی شان از بام بر زمین افتد و مجبور گردند تا از حالت “سُکر” به حالت “صَحو” بیایند که کی ها بودند و چه ها کردند و این کشور فقیر را به چه حال و روزی رسانیدند؛ بنابران بیم آن میرفت که نه تنها این نوشته ها را مانند «اردو و سیاست» تحریم کنند و مؤلف آن را دشنام باران نمایند، بلکه از آن هم پا فراتر گذاشته با تفنگ چره یی شان این تنابندهی خدا را حتا در کشور دور دست هالند مورد اصابت قرار دهند و دمار از روزگارش در آورند … بنابر آن تصمیم گرفتم تا این نبشته ها را به زیور چاپ آراسته کنم. به امید اینکه زوایای تاریک حقیقت را روشن ساخته باشم.” عقرب سال 1385
در کتاب «از سُکر تا صحو» تمام رویدادهای جانگداز و استخوان سوز سالهای جنگ تحمیلی و جنگ داخلی میان تنظیم های جهادی، جنگ و فاجعه افشار بانام بردن از فرماندهان و قربانیان این جنایت، جنگ پغمان، قصهء اسامه بن لادن، قصهء حکمتیار، کشتار هرات، نشرات ضددولتی، کودتای نظامی نافرجام شهنواز – گلبدین، جنگ تنگی واغجان، سقوط خوست از اثر خیانت و سازش، جنگ قهرمانانه دفاع از جلال آباد، رویدادها و سقوط مزار شریف، و در نهایت ویرانی کابل و سقوط نظام جمهوری افغانستان یک بار دیگر به گونهء گسترده و مستدل واکاوی شده است. در صفحه 279 این کتاب آمده است:
«بر شهر کابل و سایر شهرهای کشور آتش میریختند و زندگی طفل و کودک و نوجوان و جوان، چه زن و چه مرد را می گرفتند. صحنه های خونین راکت باران شهر کابل را که بعد از خروج نیروهای نظامی شوروی، دیگر هیچ گونه توجیهی نداشت، هیچ باشنده کابل از یاد نمی برد… لحظه های را که صفیر راکتهای سکر 30 ، 40 و 60 مانند صفیر مار زخم برداشتهیی وحشیانه خود را به تن خانه ها و پنجره ها میکوبید و شلاق مرگ را برتن انسانها فرود میآورد، صدای انفجار فضا را پر میکرد، حمام خون جاری میشد، آغوش مادران از گرمای تن طفلهای شیرخوار خالی میگردید، در جادهها مرگ فریاد برمیداشت، اطاقها فرومیریخت، دیوارها درز برمیداشت، زمین دهن باز میکرد، چاک میشد و در حفره های آن شط سیال خون انسان، خون هموطنت، خون کابلیهای پاکنهاد و پاکیزه سرشت به چشم میخورد. صحنههای دلخراشی که در دشت برچی، در سرای شهزاده، در چهارراهی حاجی یعقوب، در مقابل وزارت معارف، در خیرخانه، در خوشحال مینه، در بی بی مهرو و … و … هر روز تکرار می گردید. صحنه های که دهلیزهای خونین شفاخانه ها، دیوارهای خونین اتاقها، چپنهای سفید داکترها و نرسهای آن دوران هر روز و هر شب حکایتگر عمق و ژرفای سبعیت و درنده خویی همان قوماندانان بود …»
از اثر این درنده خویی رهبران و قوماندانان، ده ها هزار کابلی کشته و زخمی، و میلیون ها نفر آواره شدند و در نتیجه کابل این شهر باستانی و پرافتخار به ویرانه مبدل گردید. این فاجعه هولناک و تراژیدی بزرگ در سراسر کشور و در تمام این سالها زیر نام گویا جهاد به شکل سیستماتیک جریان یافت که گوشههای از آن در این کتاب بازتاب یافته است. اضافه برآن روایت متفاوت زنده یاد ببرک کارمل حین ملاقات با کوردیوویز نماینده خاص سرمنشی ملل متحد از وضعیت مذاکرات ژنیو از آنچیزی که دیپلماتهای شوروی و کوردوویز می گفتند و وی حتا برخی از امتیازاتی را که دیپلماتهایش تحت فشار روسها میدادند، قبول نداشت (ص 158) و نامه مورخ 13 عقرب 1371 مطابق 4 نومبر 1992داکتر نجیب الله شهید عنوانی پتروس غالی سرمنشی ملل متحد (ص 331) با جستارهای از کتاب «سرنوشت غم انگیز افغانستان» به قلم فیلیپ کاروین مامور عالیرتبه ملل متحد که شاهد دقیق رویدادهای دشوار آن برهه بود و کرونولوژی آن رویدادها را به نشر رسانیده، نیز به بررسی گرفته شده است.
کتاب «از سُکر تا صَحو» بیشتر به بررسی وقایع پس از خروج نیروهای شوروی از افغانستان، سقوط حاکمیت دموکراتیک و آغاز جنگهای داخلی میان گروهای مجاهدین می پردازد. عظیمی که خود یکی از چهره های کلیدی در این دوران و شاهد بسیاری از تحولات نیز بود، تلاش میکند دلایل و عوامل این فروپاشی و درگیریهای خونین آن برهه را تحلیل و بررسی کند. در این تحلیل و روایت از درون فروپاشی، عوامل داخلی و خارجی، بررسی نقش گروه های مجاهدین با رویکرد نقادانه و چگونگی عملکرد آنها، برجسته ساخته شده است. در مجموع کتاب «از سُکر تا صَحو» به دلیل پرداختن به دوران بسیار حساسی از تاریخ افغانستان (یعنی سالهای پس از خروج شوروی تا ظهور طالبان) از اهمیت ویژهیی برخوردار است.
این کتاب نیز مانند سایر آثار عظیمی، منبعی دست اول برای پژوهشگرانی است که به دنبال درک عمیق فاجعه و دلایل جنگهای داخلی در افغانستان هستند. در مجموع این اثر ارزشمند به درک بهتر فاجعه در افغانستان کمک میکند و تلاشی است از سوی عظیمی برای روشنایی بخشیدن به دلایل و پیامدهای یکی از تاریکترین دورانهای این کشور. مطالعه این کتاب در کنار «ارود و سیاست» می تواند تصویر جامعتری از دیدگاه جنرال نبی عظیمی نسبت به تحولات افغانستان ارائه دهد.
با توجه با آنچه نگاشته آمد، باید خاطر نشان ساخت که عنوان کتاب «از سُکر تا صَحو» برگرفته شده از عرفان و تصوف اسلامی است و از دو پدیده یعنی مستی و هوشیاری سخن میگوید. پیروان “سُکر” افرادی هستند که به اثر غرق شدن در عوالم روحانی از سرجذبه به گونه یی از حالتی از خود بی خود شدن یا حس بی خودی ویا نوعی از فنا میرسند، در برابر آن پیروان “صَحو” که به معنی به خود آمدن و سر برآوردن از خمار مستی است و رسیدن به هوشیاری و آگاهی قرار دارند. این حالت در حقیقت گواه روشنی از محتوای این کتاب است و به نحوی بیانگر دو دیدگاه و دو جهانبینیی است که در آتش بمباردمان تبلیغاتی غرب و مسخ واقعیتها برای برخیها به باورهای نهادینه شده ناشی از توهم و مستی تبدیل شده و به “سُکر” پناه برده اند. دیدگاه عظیمی نسبت به دوران پس از فروپاشی نظام سیاسی و آغاز جنگهای داخلی میان گروه های مجاهدین در افغانستان نیز همین است. دورانی که به اعتقاد او افغانستان در آن زمان با همان بینش ناشی از جهل و تاریکی به جهنم سقوط کرد و این سقوط در حاکمیت رژیم طالبانی روز تا روز مدهشتر و شدیدتر میشود. صرف با خوانش پیهم تاریخ و اسناد مربوط به این رویدادهای مهم تاریخی و دریافت حقایق، میتوان از تاریکی و جهالت به روشنایی و آگاهی رسید.
در نهایت باید نگاشت که جنرال نبی عظیمی بیشک یکی از تأثیرگذارترین شخصیتهای نظامی، سیاسی و فرهنگی در تاریخ معاصر افغانستان است. آثار او، بهویژه «اردو و سیاست»، به منبعی مهم برای درک تحولات پیچیده این کشور تبدیل شده است. هرچند این آثار با انتقادهای نیز روبرو هستند، اما ارزش آنها در ارائه روایتی از درون و تحلیل عمیق نقش ارتش در سیاست افغانستان غیرقابل انکار است. مطالعه آثار او برای هر کسی که به دنبال فهم عمیقتر تاریخ افغانستان است، ضروری است، چرا که او نه تنها شاهد، بلکه بازیگر بسیاری از رویدادهای کلیدی این سرزمین نیز بوده است.
با حرمت
آثار و مقالات رفیق نبی عظیمی
کاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم درنگی بر رمان ” کوچهء ما ” : نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی
هروقت که گذرم به بلخ بامی ، زادگاه مولانای بزرگ می افتد ، یکی از نخستین فرایضم هم سرزدن به کتابفروشی ” بیهقی” است که درست در قلب شهر و در مقابل روضهء مبارک حضرت علی کرم الله وجهه قرار دارد. همان مکان مقدسی که گفته می شود، اگر از سر صدق وخلوص نیت به آن اطلاعت بیشتر دربارهکاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم درنگی بر رمان ” کوچهء ما ” : نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی[…]
کتاب لعبتکان فلک نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم Author: General Mohammad Nabi Azimi
محمدنبی عظیمی با نوشتن کتاب «اردو و سیاست» به حیث افسر تحصیلیافته و مجرب گامی تازهء را در وقایع نگاری معاصر گذاشت و عرصه نوی را دربارهء نگرش به رویدادهای پنج دههء اخیر وطن گشود که از جانب طیفی وسیعی از هموطنان مورد نقد و بررسی قرار گرفت. از جمله شماری نوشتن آن کتاب را اطلاعت بیشتر دربارهکتاب لعبتکان فلک نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم Author: General Mohammad Nabi Azimi[…]
کتاب سگ شریر همسایه نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم The evil dog next door novel
زنده یاد نبی عظیمی که به حق میتوان او را مرد شمشیر و قلم دانست، با قلم زیبای خویش در قالب داستان، دردهای گوناگون جامعهء مصیبت زده و بغم نشستهء ما را بیان نموده و تقریباً محتوای اکثریت داستان هایش ملهم از رویدادهای واقعی جامعهء ماست. رفیق نبی عظیمی در دو رمان بلند «واهمه های اطلاعت بیشتر دربارهکتاب سگ شریر همسایه نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم The evil dog next door novel[…]
کتاب: مناظرهها و محاضرهها پیرامون کتاب «اردو و سیاست» نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم
بعد از آنکه اهتمام کتاب اردو و سیاست را، سرورم جنرال نبی عظیمی که در هالند بود، بر عهدهی این کمینه گذاشت و از انگشتان حمیدجان نور به نگارش کامپیوتری و دیزاین برآمد و از جانب ناشر کتابخانه سبا در پیشاور به زیور چاپ آراسته و منتشر شد و به زودی اقبال تجدید چاپهای دیگر اطلاعت بیشتر دربارهکتاب: مناظرهها و محاضرهها پیرامون کتاب «اردو و سیاست» نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم[…]
رومان «واهمه های زمینی» نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم
رومان «واهمه های زمینی» نوشته زنده یاد محمد نبی عظیمی نویسندهٔ کوشا و زیبانویس کشور است که قبلاً اقبال چاپ یافته و اکنون به ابتکار نشرات وزین راه پرچم به شکل دیجیتال در اختیار هموطنان قرار میگیرد، رومان عالی و زیبایی است که با ظرافت خاص چنان با مهارت نگاشته شده که خواننده با مرور اطلاعت بیشتر دربارهرومان «واهمه های زمینی» نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم[…]
هفت کلکسیون تاریخی از هفت سال نشرات روزنامه حقیقت انقلاب ثور ۱۳۵۸-۱۳۶۴ خورشیدی Seven historical collections from the seven years of publication of Haqiqat inqlab saur newspaper, 1986-1980
راه پرچم افتخار دارد که به ادامه باز پخش روزنامه حقیقت انقلاب ثور، برای اولینبارکلکسیون های این روزنامه را از طریق صفحه انترنتی راه پرچم در اختیار علاقمندان قرار میدهد. روزنامۀ حقیقت انقلاب ثور بعد از تاریخ ۱۲ سنبله به حیث ارگان کمیته مرکزی حزب دموکراتیک خلق افغانستان ناشر اعلامیه ها، تصامیم وموضعگیری اطلاعت بیشتر دربارههفت کلکسیون تاریخی از هفت سال نشرات روزنامه حقیقت انقلاب ثور ۱۳۵۸-۱۳۶۴ خورشیدی Seven historical collections from the seven years of publication of Haqiqat inqlab saur newspaper, 1986-1980[…]
طامات تا به چند و خرافات تا به کی نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم
جای بسی مسرت است که از اثر سعی و تلاش خستهگیناپذیر دوست فرزانه و گرانمایۀ ما جناب محمدقاسم آسمایی و انتشارات راه پرچم اثر دیگری از جمله آثار گرانبهای شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی به شکل دیجیتال تدوین و از طریق شبکه جهانی انترنت و انتشارات راه پرچم به دسترس دوستداران تاریخ و فرهنگ کشور به اطلاعت بیشتر دربارهطامات تا به چند و خرافات تا به کی نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم[…]
کتاب یادماندههای جنگ جلالآباد نویسنده:سترجنرال نبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم Jalalabad war memorial book
پاکستان به حیث دولت شریر و اشرارپرور از ابتدای ایجاد آن عامل بیثباتی و جنگ در منطقه بوده و با خصومت خاص و جداگانه در صدد انتقامگیری شکستهای تاریخی ایجاد کنندهء آن انگریز، در مقابل مردم و وطن ما عمل نموده است. ادارات اطلاعاتی پاکستان با زمینهسازی برای فعالیت شبکههای تروریستی به نام تنظیمهای اطلاعت بیشتر دربارهکتاب یادماندههای جنگ جلالآباد نویسنده:سترجنرال نبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم Jalalabad war memorial book[…]
کتاب روزهای دشوار نویسنده:سترجنرال نبی عظیمی مدون و ویراستار : رفیق انجینر عمر فیض ناشر پخش دیجیتال: انتشارات راه پرچم جنوری2023
روز های دشوار: … و روز های آخر شاه جهان ( دکتور نجیب الله ) به سختی گذشت: نویسنده : رفیق محمد نبی عظیمی نوشته شده در تاریخ نوامبر 27, 2020 درآستانه سقوط : … نتیجه خشم و عصبانیت رییس جمهور و زورگویی های بی موقع وبالاتر از توان وی و دستگاه رهبری اطلاعت بیشتر دربارهکتاب روزهای دشوار نویسنده:سترجنرال نبی عظیمی مدون و ویراستار : رفیق انجینر عمر فیض ناشر پخش دیجیتال: انتشارات راه پرچم جنوری2023[…]
کتاب فــرار نویسنده : روانشاد سترجنرال نبی عظیمی بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق انجینر عمر فیض The book of escape and views
جهت مطالعۀ کتاب آغاز بدون انجام بروی تصویر آن کلیک شود. · کتاب عبور از آتش برای دسترسی و مطالعه کتاب روی عکس کلیک کنید فرار-ـ-محمد-نبی-عظیمی(1)
از میعاد تا هرگز ( مجموعه شعر ) ازواصف باختری باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم
من اورا دیده بودم* «من اورا دیده بودم نگاهی مهربان داشت غمی دردیده گانش موج می زد که ازبخت پریشانش نشان داشت» نادر نادر پور آری، من اورا دیده بودم. واصف باختری را میگویم که در آن سالهای حلال، یعنی چهل سال پیش از امروز. محمد شاه نام داشت و در لیسه حبیبیه اطلاعت بیشتر دربارهاز میعاد تا هرگز ( مجموعه شعر ) ازواصف باختری باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم[…]
کتاب من و آن مرد مؤقر نویسنده : روانشاد سترجنرال نبی عظیمی تدوین و صفحه آرا : دیپلوم انجینر عمر فیض پخش دیجیتال: نشرات راه پرچم
بازگويي و بازنويسي خاطرات يک دوره اندوهبار تاريخ کشور که به گفته در آن دوره “سگها رها و سنگ ها بسته بودند” به خامه زيباي محترم نبي عظيمي سرمشق شد، تا قلم هاي زيادي از صفوف حزب بر روي کاغذ بلغزند، و براي ياد آوري آن شب ها و روزها و لحظات دشوار حافظه اطلاعت بیشتر دربارهکتاب من و آن مرد مؤقر نویسنده : روانشاد سترجنرال نبی عظیمی تدوین و صفحه آرا : دیپلوم انجینر عمر فیض پخش دیجیتال: نشرات راه پرچم[…]
نقدي بر کتاب : مثلث بي عيب یا کنزالمهملات والاکاذيب نویسنده : روانشاد سترجنرال نبی عظیمی بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی
بزرگترین یادبود و بزرگداشت از نویسنده،پخش آثار و خواندن آن است! اي فسانه ! خسانند آنان که فرو بسته ره به گلزار خس ، به صد سال طوفان ننالد گل، به يک تند باد است بيمار تو مپوشان سخنها که داري اطلاعت بیشتر دربارهنقدي بر کتاب : مثلث بي عيب یا کنزالمهملات والاکاذيب نویسنده : روانشاد سترجنرال نبی عظیمی بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی[…]
فصل های از کتاب اردو و سیاست نویسنده : رفیق سترجنرال نبی عظیمی بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی
دربارهء بازپخش چند فصلی از کتاب «اردو و سیاست در سه دههء اخیر» کتاب «اردو و سیاست» کتاب نسبتاً حجیم است که بار نخست در سال 1377 و بار سوم سال بعد از آن تجدید چاپ شد و مجموعاً تیراژ رسمی آن به بیش از 12000 جلد رسیده است که بیانگر علاقمندی هموطنان به محتویات اطلاعت بیشتر دربارهفصل های از کتاب اردو و سیاست نویسنده : رفیق سترجنرال نبی عظیمی بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی[…]
مجموعهء پیامها و یادواره ها بمناسبت «چهلمین روز» درگذشت سترجنرال نبی عظیمی تهيه و و یرایش: رفیق دستگیر صادقی و رفیق داکتر حیدر عدل تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی
رفیق داکتر حیدرعدل رفیق دستگیر صادقی رفیق قاسم آسمایی پیشگفتار: عظیمی نامیست بزرگ، ماندگار و جاودان در تاریخ افغانستان. این نام چه در بخش نظامی، چه در بخش مبارزه آزادیبخش در راه تأمین حقوق زحمتکشان و تأمین عدالت اجتماعی و همچنان در بخش فرهنگی از درخشش ویژهیی برخوردار بوده و همواره پرتو افگنی نموده است. اطلاعت بیشتر دربارهمجموعهء پیامها و یادواره ها بمناسبت «چهلمین روز» درگذشت سترجنرال نبی عظیمی تهيه و و یرایش: رفیق دستگیر صادقی و رفیق داکتر حیدر عدل تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی[…]
نامه های دو دوست رفقا تورن جنرال آصف الم و سترجنرال نبی عظیمی
بمناسبت «چهلمین» روز درگذشت رفیق نبی عظیمی نامههای دو دوست رفقا تورنجنرال آصف الم و سترجنرال نبی عظیمی دو یار دیرینه و رفقای شفیق و یاران گرمابه و گلستان بوده که اولی بیش از چهار دهه از موضع حقوق و قانون در تأمین حق و عدالت، قلم زده و دیگری در همان برهه در جبههء اطلاعت بیشتر دربارهنامه های دو دوست رفقا تورن جنرال آصف الم و سترجنرال نبی عظیمی[…]
طرح تازهء دیجیتال کتاب «اردو و سیاست در سه دههء اخیر افغانستان» بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی
دربارهء طرح تازهء دیجیتال کتاب «اردو و سیاست در سه دههء اخیر افغانستان» کتاب «اردود و سیاست» بار نخست در سال 1377 و بار سوم سال بعد از آن تجدید چاپ شد و مجموعاً تیراژ رسمی آن به بیش از 12000 جلد رسید که بیانگر علاقمندی هموطنان به محتویات کتاب است. این کتاب طی دو اطلاعت بیشتر دربارهطرح تازهء دیجیتال کتاب «اردو و سیاست در سه دههء اخیر افغانستان» بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی[…]
کتاب مناظره ها و محاضره ها در پیرامون اردو و سیاست ( پاسخ به نقد ها وتقریض ها ) نویسنده : رفیق سترجنرال نبی عظیمی
دوستان عزیز و رفقای گرامی ، کتاب مناظره ها و محاضره ها که در پاسخ به نقد ها وتقریض های دوستان پس از نشر فراز های آن در جریده امید چاپ امریکا نوشته شده بود، اینک در انترنت گذاشته شده ودوستان می توانند با دانلود کردن آن این کتاب را به خوانش بگیرند. قابل یاد اطلاعت بیشتر دربارهکتاب مناظره ها و محاضره ها در پیرامون اردو و سیاست ( پاسخ به نقد ها وتقریض ها ) نویسنده : رفیق سترجنرال نبی عظیمی[…]
کتاب : گلنار و آیینه نویسنده : اعظم رهنورد زریاب بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازپخش : انتشارات راه پرچم
تقریظ گونه یی بر گلنار و آیینه : جلوه هایی از ریالیزم جادویی دررمان ” گلنار و آ یینه “ مدت ها پیش بود که رمان ” صدسال تنهایی ” گابریل گارسیا مارکز” را باید می خواندم، به توصیهء دوست عزیزم رهنوردزریاب . زریاب می گفت : در کابل که بودم هروقتی که ملول اطلاعت بیشتر دربارهکتاب : گلنار و آیینه نویسنده : اعظم رهنورد زریاب بازتایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازپخش : انتشارات راه پرچم[…]
زنده گی ، مبارزه و کار ببرک کارمل در گذرگاه تاریخ مستند Babrak Karmal’s life, struggle and work in the passage of documentary history
زمان هر قدر میگذرد، گرد های ریخته شده بر آیینه تاریخ پاکتر شده و صداقت و شهامت و آگاهی زنده یاد ببرک کارمل عزیز بر همه جهانیان به اثبات میرسد. او نه تنها یک رهبر شایسته برای زحمتکشان افغانستان بود که، یک انترناسیونالیست وفادار به اندیشه های انسانی پرولتاریا و معتقد به جهان بینی علمی اطلاعت بیشتر دربارهزنده گی ، مبارزه و کار ببرک کارمل در گذرگاه تاریخ مستند Babrak Karmal’s life, struggle and work in the passage of documentary history[…]
خاطرات روز های دشوار: … و روز های آخر شاه جهان ( دکتور نجیب الله ) به سختی گذشت: نویسنده : رفیق محمد نبی عظیمی
درآستانه سقوط : … نتیجه خشم و عصبانیت رییس جمهور و زورگویی های بی موقع وبالاتر از توان وی و دستگاه رهبری سیاسی که از اثرچند دسته گی ها به پایین ترین سطح ممکن رسیده بود، در درازنای دو سه روز وشب آینده روشن و روشن ترمی شود. شمال با پیوستن به اپوزسیون هرگونه اطلاعت بیشتر دربارهخاطرات روز های دشوار: … و روز های آخر شاه جهان ( دکتور نجیب الله ) به سختی گذشت: نویسنده : رفیق محمد نبی عظیمی[…]
فهرست کتاب ها در کتابخانه راه پرچم (کلکسیون های جراید و کتا ب های سیاسی،تاریخی، پژوهشی ،ادبی و … ) هر روز با کتاب جدید
ببرک کارمل « تحکیم حزب و پیوند آن با خلق » جزوه بیانیه رفیق ببرک کارمل در محفل برافراشتن بیرق گزارش های رفیق ببرک کارمل به پلینوم های حزب دموکراتیک خلق افغانستان ببرک کارمل دولت حزب و مردم ببرک کارمل «به سوی جامعۀ نوین» یا سوسیالیسم یا توحش؛ تاریخنگاری به مدد نشریات چپ افغانستان اطلاعت بیشتر دربارهفهرست کتاب ها در کتابخانه راه پرچم (کلکسیون های جراید و کتا ب های سیاسی،تاریخی، پژوهشی ،ادبی و … ) هر روز با کتاب جدید[…]
کتاب سایه های هول نویسنده : رفیق محمد نبی عظیمی تدوین دیجیتال: رفیق قاسم آسمایی
در کتاب «سایه های هول» زندگی پر از فراز و فرود مهاجران افغان در اروپا به تصویر کشیده شده و از زبان رحمت که خودرا “پیرمرد” مینامد حوادث و رویدادهای یک برهه از وطن حکایت میگردد. او میگوید: … او یک آواره بود، یک پناهند بود، یک مهاجر بود، در سرزمین بیگانه. آدمی که نه اطلاعت بیشتر دربارهکتاب سایه های هول نویسنده : رفیق محمد نبی عظیمی تدوین دیجیتال: رفیق قاسم آسمایی[…]
یاد مانده های برخی از رفقا به ارتباط اختناق دوران تره کی – امین(یادبود از جاوید نام رفیق محمدمحفوظ افندی پوپل و جاویدنام رفیق صبورخوژمن) نویسنده: رفیق نبی عظیمی
یادبود از دورفیق از جمع صدها ، یادبود از دو انسان از جمع هزارها قربانی امین خون آشام وباند جنایتکار اش! جاوید نام رفیق محمدمحفوظ افندی پوپل و جاویدنام رفیق صبورخوژمن آری، آنان قهرمانان حزب مان بودند. هرکدام چون کوهی ، هریک همچون فولادی و همچون خسرو روزبهی . سرود حزب برلب وجان برکف. اطلاعت بیشتر دربارهیاد مانده های برخی از رفقا به ارتباط اختناق دوران تره کی – امین(یادبود از جاوید نام رفیق محمدمحفوظ افندی پوپل و جاویدنام رفیق صبورخوژمن) نویسنده: رفیق نبی عظیمی[…]
من ســردار داوود را نکشـته ام نویسنده و تهیه کننده : داکتر صبورالله سياه سنگ (منع تارنمای وزین کابل نتهـ) و درباره انقلاب ۷ ثور بازتایپ و تدوین: رفیق قاسم آسمایی
0, 2020 دســتگير پنجشـيري (بنيادگـذار و عضــو بيوروي سـياسـي حـزب دمـوکراتيک خلق افغانسـتان/ وزيـر آمــوزش و پـرورش، ســرودپـرداز، نويســنده و پژوهشــگــر) در پيرامــون گفته هاي بالا ســخنان دگرگونه يي دارد: در شـب گـرفتاري رهــبري جمعيت دمـوکراتيک خلـق افغانسـتان، سـليمان لايـق، بـارق شـفيعي، نـور احمــد نور و کــريم ميثاق مصـروف ثبت و تکثير کســت مـراســم اطلاعت بیشتر دربارهمن ســردار داوود را نکشـته ام نویسنده و تهیه کننده : داکتر صبورالله سياه سنگ (منع تارنمای وزین کابل نتهـ) و درباره انقلاب ۷ ثور بازتایپ و تدوین: رفیق قاسم آسمایی[…]
کتاب اردو و سیاست نویسنده : رفیق سترجنرال نبی عظیمی
یخ نوامبر 22, 2019 کتاب « اردو و سیاست » در باره حوادث و وقایع نیم سدۀ اخیر کشور کتاب های زیادی توسط نویسندگان و تحلیلگران داخلی و خارجی نگاشته شده و از زوایای گوناگون رویدادهای این برهۀ تاریخ کشور تحلیل و ارزیابی گردیده است؛ کتاب اردو و سیاست از جمله کتاب های اطلاعت بیشتر دربارهکتاب اردو و سیاست نویسنده : رفیق سترجنرال نبی عظیمی[…]
کتاب فرار و دیدگاه های مستندشاهدین عینی حوادث و… در شبکه ی اجتماعی فیسبوک در رابطه به فرار نافرجام دکتور نجیب الله
کتاب لعبتکان فلک نویسنده: شادروان سترجنرال محمدنبی عظیمی باز تایپ و تدوین دیجیتال : رفیق قاسم آسمایی بازبخش: انتشارات راه پرچم Author: General Mohammad Nabi Azimi نوشته شده در تاریخ مارس 15, 2024 محمدنبی عظیمی با نوشتن کتاب «اردو و سیاست» به حیث افسر تحصیلیافته و مجرب گامی تازهء را در وقایع نگاری معاصر گذاشت اطلاعت بیشتر دربارهکتاب فرار و دیدگاه های مستندشاهدین عینی حوادث و… در شبکه ی اجتماعی فیسبوک در رابطه به فرار نافرجام دکتور نجیب الله[…]
رزمنده گان راه پرچم سرود سپاهیان انقلاب
سرود ماندگار سپاهیان انقلاب اهدا به آنهایی که پرچم مبارزه را به زمین نگذاشته اند. درود آتشین به راهیان انقلاب ! درود برشما ! سپاهیان انقلاب ! شما که با درفش سرخ حزب تان به جنگ بی امان می روید…. درود بر شما فدائیان انقلاب شما زگرمی فضای دوستان زناز شوخ دختران شهر تان بریده اطلاعت بیشتر دربارهرزمنده گان راه پرچم سرود سپاهیان انقلاب[…]
کتاب افغانستان، اسلام ونوگرایی سیاسی،نویسنده : اولیویه روآ تهیه و ترتیب : رفیق قاسم آسمایی
رفیق نبی «عظیمی» نگاهی به کتاب : افغانستان، اسلام ونوگرایی سیاسی، نوشته اولیویه روآ این کتاب مستطاب وارزنده را دوست ورفیق فرهیخته ام جناب ًقاسم آسمایی که یکی از دوستداران و عاشقان کتاب هستند از طریق انترنت برایم فرستادند که قلبا از ایشان ممنون وسپاسگزارم . من با نام و نوشته های این اطلاعت بیشتر دربارهکتاب افغانستان، اسلام ونوگرایی سیاسی،نویسنده : اولیویه روآ تهیه و ترتیب : رفیق قاسم آسمایی[…]
ببرک کارمل Babrak Karmal
زنده یاد ببرک کارمل سی سال قبل دسایس و برنامه های امریکا و شرکا را برای ما بیان کرده بودند.امروز اینهمه را به چشم و سر میبینیم. چشم طبقات حاکم جبار پاکستانی به طرف هندوکش میباشد. راجع به هژمونیزم چین هم ما به خوبی آگاه استیم که آنهم به طرف قطعات سرزمین ما چشم دوخته اطلاعت بیشتر دربارهببرک کارمل Babrak Karmal[…]
ببرک کارمل Babrak Karmal
به نزدیکی سحر ایمان بیاور، فقط ایمان بیاور وباور کن به سحر. درآن صورت هیچ دستی راه فردای ترا مسدود نخواهد کرد. ببرک کارمل در عکس زنده یاد ببرک کارمل فقید هنگام افتتاح موزیم حربی پوهنتون دیده می شوند: عظیمی معاون اول وزارت دفاع ، نظرمحمد لوی درستیز، تورنجنرال میر طهماس رؤوف قوماندان حربی اطلاعت بیشتر دربارهببرک کارمل Babrak Karmal[…]
درباره جمع و جمع الجمع در زبان فارسی
نبی عظیمیدرباره جمع و جمع الجمع در زبان فارسیاین بحث جمع الجمع را بنا بر خواهش برخی از دوستان پیشتر از بحث پسوند های واژه ساز می گذارم :جمع : علامت جمع در زبان فارسی« آن » یا « ها » است که به آخر واژه ها افزوده می شوند. همچنان برخی واژه ها تنها اطلاعت بیشتر دربارهدرباره جمع و جمع الجمع در زبان فارسی[…]
واژه ملی وارتش :
نبی «عظیمی»واژه ملی وارتش :پس از کنفرانس بن که واژهء ” ملی ” به مثابه پسوندی به کلمهء اردو چسپانیده شد، درست ازهمان لحظه بنیاد این اردو زیر شعاع جناح بندی های سیاسی قرار گرفته وتهداب ساختار ارتش به اساس مشارکت اقوام درآن گذاشته شد. ازدیگاه آگاهان عرصه سیاسی ، دراین نشست حضور اقوام در اطلاعت بیشتر دربارهواژه ملی وارتش :[…]
درباره اهمیت نشانه گذاری در املای زبان فارسی :
محمد نبی « عظیمی »درباره اهمیت نشانه گذاری در املای زبان فارسی :اگرچه یکی دو تن با کنایه ونوشتن کومنت های طنز آلود درباره این سلسله نوشته ها دادگری کردند ؛ ولی هنگامی که خود معنای عنوانی را که برای صفحه خویش انتخاب کرده اند، نمی دانند ، بهتر است به این گفته شاعر عمل اطلاعت بیشتر دربارهدرباره اهمیت نشانه گذاری در املای زبان فارسی :[…]
کتاب من و آن مرد مؤقر !
براي دسترسی به pdf کتاب روي عکس بالایی کليک کنيد. مقدمه [بازگويي و بازنويسي خاطرات يک دوره اندوهبار تاريخ کشور که به گفته در آن دوره “سگها رها و سنگ ها بسته بودند” به خامه زيباي محترم نبي عظيمي سرمشق شد، تا قلم هاي زيادي از صفوف حزب بر روي کاغذ بلغزند، و براي ياد اطلاعت بیشتر دربارهکتاب من و آن مرد مؤقر ![…]
قتل نورمحمد تره کی
قتل نورمحمد تره کی محمد نبی عظیمی من و آن مـرد مـؤقــر!!! شام نهم اکتوبر 1979 از رادیو و بامداد دهم اکتوبر در رسانه های چاپی پایتخت گزارش بسیار کوتاه مرگ نور محمد ترکی بازتاب کمرنگ داشت. پاراگراف زیرین در گوشه پایانی پایان ستون دوم برگ چهارم Kabul Times (دهم اکتوبر 1979) به چشم میخورد: اطلاعت بیشتر دربارهقتل نورمحمد تره کی[…]
به مناسبت شش جدی روز رهایی و نجات مردم افغانستان
نبی « عظیمی » دوستان گرامی ! چند روز بعد شش جدی است. روز رهایی و نجات مردم افغانستان از زیر ساطور تیز امین و باند طراز فاشیستی وی و به دنبال آن یازده جدی یا پنجاه ویکمین سالروز تاسیس ح . د . خ . افغانسنان .بنابراین، هم از همین خامه وهم از اطلاعت بیشتر دربارهبه مناسبت شش جدی روز رهایی و نجات مردم افغانستان[…]
نگاهی به اوپراسیون تعرضی در ولسوالی مارجه ولایت هلمند
نبی عظیمینگاهی به اوپراسیون تعرضی در ولسوالی مارجه ولایت هلمندچندی پیش عملیات تعرضی وسیعی برای تصرف وبازپس گیری و لسوالی مارجه از نزد مخالفین دولت ( طالبان ) به راه افتید که سروصدا و واکنش های مثبت ومنفی فراوانی را در میان مردم ما به ویژه درمیان حلقه های آگاه درمسایل سیاسی ونظامی کشور برانگیخت اطلاعت بیشتر دربارهنگاهی به اوپراسیون تعرضی در ولسوالی مارجه ولایت هلمند[…]
“روزگار غريبي اسـت، نازنين”: نامه يي پس ازمرگ
“روزگار غريبي اسـت، نازنين“: نامه يي پس ازمرگ نويسنده: محمدنبي « عظيمي» بامداد يکي از روزهاي داغ تابستان سال گذشته بود، هفت يا هشت ماه پيش؛ که آقاي عبيدي مدير مسؤول مجله آسمايي برايم تلفون نموده وپس از تعارفات دوستانه فرمود : نامه يي از مرحوم داکترنجيب الله، انتشار يافته که در آن اطلاعت بیشتر درباره“روزگار غريبي اسـت، نازنين”: نامه يي پس ازمرگ[…]
روز های دشوار ( قسمت ۹۰ ) کودتای شهنواز تنی – ګلبدین حکمتیار
روز های دشوار ( قسمت ۹۰ ) کودتای شهنواز تنی – ګلبدین حکمتیاردید ګاه ویاد واره رفیق ګرانقدرم فرید احمد مزدک معاون پیشین حزب وطن ( ح. د. ځ. ا. ) در مورد کودتای تنی – ګلبدین: آنچه تنی انجام داد چیزی غیر از کودتا یا بیشتراز ان بود . کودتا در خفا وبا سختگیرانه اطلاعت بیشتر دربارهروز های دشوار ( قسمت ۹۰ ) کودتای شهنواز تنی – ګلبدین حکمتیار[…]
دمی بادستیاررییس جمهورپیشین جناب محمد اسحاق توخی :
نبی « عظیمی » اگر گفتنی یی باشد وهمه عالم از ریش من در آویزند که مگرنگویم ، بعد از هزار سال بدان کس رسد که من خواسته باشم.شمس تبریزیدمی بادستیاررییس جمهورپیشین جناب محمد اسحاق توخی :این نوشته به سال ها پیش ارتباط دارد. اسحاق توخی که همصنف من درلیسه حبیبیه کابل و حربی پوهنتون اطلاعت بیشتر دربارهدمی بادستیاررییس جمهورپیشین جناب محمد اسحاق توخی :[…]
به آناني که در پشت پرده نشسته اند و از همان جا زور مي گويند :
به آناني که در پشت پرده نشسته اند و از همان جا زور مي گويند :زور گويي از نظر جامعه شناسي نظامي=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-= لطفاً برای مطالعه روی عکس بالایی کلیک نماید
مجموع نقدي بر کتاب : مثلث بي عيب
بزرگترین یادبود و بزرگداشت از نویسنده،پخش آثار و خواندن آن است! اي فسانه ! خسانند آنان که فرو بسته ره به گلزار خس ، به صد سال طوفان ننالد گل، به يک تند باد است بيمار تو مپوشان سخنها که داري کنزالمهملات والاکاذيب نقدي بر کتاب : مثلث بي عيبصداي زنگ تلفون که برخاست ، اطلاعت بیشتر دربارهمجموع نقدي بر کتاب : مثلث بي عيب[…]
امر فیر را بالای محصلین در سوم عقرب چه کسی داده بود ؟
نبی «عظیمی»امر فیر را بالای محصلین در سوم عقرب چه کسی داده بود ؟به یاد بود خیزش بزرګ وتاریخی ۳ عقرب ، واقعه نګاران و تاریخ نویسان حقایق زیادی را نوشته اند. اما من یاد مانده خود را از آن روز خونین خدمت خواننده گان عزیز تقدیم می کنم. گفتنی است که چون من تا اطلاعت بیشتر دربارهامر فیر را بالای محصلین در سوم عقرب چه کسی داده بود ؟[…]
یادداشت استاد لطیف ناظمی به ارتباط : برخی نادرستی های مشهور املایی …
یادداشت استاد لطیف ناظمی به ارتباط : برخی نادرستی های مشهور املایی … آقای عظیمی ،نوشته های تان را آقای رشاد به من فرستاد. نشر و پخش چنین مطالبِ راهگشا، برای دور افتادگان از میهن ، ضروری والزامی است. درباب درست نویسی در زبان فارسی دری بایسته است تا کارهای بنیادی صورت پذیرد و برپایهء دانش اطلاعت بیشتر دربارهیادداشت استاد لطیف ناظمی به ارتباط : برخی نادرستی های مشهور املایی …[…]
من اورا دیده بودم : واصف باختری
نبی « عظیمی »من اورا دیده بودم : واصف باختریمن اورا دیده بودمنگاهی مهربان داشتغمی دردیده گانش موج می زدکه ازبخت پریشانش نشان داشت” نادر نادر پور”من اورا دیده بودم آری ، من اورا دیده بودم : واصف باختری را می گویم که در آن سالهای حلال ، یعنی چهل سال پیش از امروزمحمد شاه اطلاعت بیشتر دربارهمن اورا دیده بودم : واصف باختری[…]
درباره برگشت به سیستم سنتی جلب و احضار به خاطر توانایی بیشتر ارتش وارتشیان :
نبی « عظیمی » درباره برگشت به سیستم سنتی جلب و احضار به خاطر توانایی بیشتر ارتش وارتشیان : پس از فاجعه دردناک و استخوان سوز قندوز و دست به دست شدن این شهر معمور و درخاک و آتش و خون خفتن قندوزیان نگونبخت مان ، دیګر همه می دانند که عواملی مانند حکومت ناتوان اطلاعت بیشتر دربارهدرباره برگشت به سیستم سنتی جلب و احضار به خاطر توانایی بیشتر ارتش وارتشیان :[…]
برخی از نادرستی های مشهورو رايج در املای زبان فارسی
نبی « عظیمی » برخی از نادرستی های مشهورو رايج در املای زبان فارسی ( چهار بخش )برای آموختن یک زبان تا حدی که بتوان به آن زبان گفت و خواند ونوشـت، تلاش بسـیار ضرورت اسـت، از گهواره تا گور. به ویـژه برای جوانانی که ازبد حادثه از وطن مألوف شـان دور اطلاعت بیشتر دربارهبرخی از نادرستی های مشهورو رايج در املای زبان فارسی[…]
واندر باب بی برنامه گی وابهام ساختاری جنگ کنونی :
نبی «عظیمی»واندر باب بی برنامه گی وابهام ساختاری جنگ کنونی :با جرأت می توان ګفت که جنگ افغانستان دارای ابعاد وابهام فراونی است. ازجمله ابهام ساختاری جنگ یعنی ناشناس ماندن ریشه های اساسی آن ؛ زیرا تا همین اکنون نیز تعریف وتحلیل دقیقی از سوی دولت دست نشانده و جامعه جهانی درمورد چگونه گی ، اطلاعت بیشتر دربارهواندر باب بی برنامه گی وابهام ساختاری جنگ کنونی :[…]
کتاب یادمانده هایی از جنگ جلال آباد
کتاب یادمانده هایی از جنگ جلال آباد سترجنرال رفیق نبی عظیمی به جای مقدمه : روزگاری جنگی درگرفت ” روزگاری جنگی درگرفت ” کتابی است حاوی گزارش های جنگ دوم جهانی از جان اشتاین بک که از خطوط مقدم جبهه برای روزنامه های پرتیراژ ” دیلی اکسپرس ” ، ” نیویارک تریبون ” ودیگر اطلاعت بیشتر دربارهکتاب یادمانده هایی از جنگ جلال آباد[…]
جنگ جلال آباد باغ شاهی جلال آباد
محمدنبی عظیمیجنگ جلال آباد باغ شاهی جلال آباد یادمانده هایی از یک سفر: نمی دانم آخرین باری که پیش از این به جلال آباد رفته بودم چه وقت بود؟ یادم رفته است، آخردراین زمان وزمنی که تمام تأسیسات انسانی نه تنها دروطن ما؛ بل درتمام جهان نابود شده اند و روز وروزگار مان درکینه ورزی و اطلاعت بیشتر دربارهجنگ جلال آباد باغ شاهی جلال آباد[…]
کاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم , تکرارهای دلآزار در ” کوچه ما ” : بخش ششم
محمدنبی عظیمی بخش ششم تکرارهای دلآزار در ” کوچه ما ” : اگر چه زبان ” کوچه ما ” سخت فخیم وشیرین است و نویسنده برای بیان مطالبش با مهارت زیاد و درخور تحسین خامه زنی کرده و توسط شعر وامثال وحکم وگهگاهی سخنان طنز گونه آن را ویرایش وپیرایش کرده است ؛ ولی اطلاعت بیشتر دربارهکاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم , تکرارهای دلآزار در ” کوچه ما ” : بخش ششم[…]
کاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم , بخش پنجم:
محمدنبی عظیمی کاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم بخش پنجم: بخش پنجم: حالا اگربه تاریخ نشر این مقاله نگاه کنیم متوجه می شویم که آقای وحید مژده سه سال واندی پیش پرده از رازاین قتل برداشته است و کتاب رمان گونهء آقای عثمان مدت ها پس از آن اقبال چاپ یافته است. بنابراین می بینیم اطلاعت بیشتر دربارهکاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم , بخش پنجم:[…]
رجال سیاسی در” کوچهء ما ” : بخش چهارم
محمدنبی عظیمی بخش چهارم رجال سیاسی در” کوچهء ما ” : جناب حسین فخری ، نویسنده و منتقد ادبیات داستانی درکشور، دررابطه با شخصیت های سیاسی و حادثه های تاریخی در کتاب ” کوچهء ما ” چنین می نویسد: ” .. نویسنده از بخش های 100 تا 158 و .. کوشیده که نظرمساعد یا اطلاعت بیشتر دربارهرجال سیاسی در” کوچهء ما ” : بخش چهارم[…]
شخصیت ها وپرسناژ های عمده : بخش سوم
محمدنبی عظیمی شخصیت ها وپرسناژ های عمده : امین ازجملهء شخصیت های کلیدی داستان به شمار می رود ، به طوری که حضور ملموس وی را دربسی اتفاق ها و حادثه هایی که درکوچه ما رخ می دهند ، حس می کنیم. اما این امین هرکسی که باشد مخلوق نویسنده ء داستان است . اطلاعت بیشتر دربارهشخصیت ها وپرسناژ های عمده : بخش سوم[…]
کاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم بخش دوم
محمدنبی عظیمی درنگی بر رمان ” کوچهء ما ” : کاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم بخش دوم سوژه و مضمون داستان: به نظر می رسد که کاندید اکادمیسین اکرم عثمان داستان ” کوچهء ما ” را از خاطرات دوران کودکی و نوجوانی خویش آغاز کرده باشد. زیرا کسانی که اورا ازنزدیک اطلاعت بیشتر دربارهکاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم بخش دوم[…]
کاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم
محمدنبی عظیمی درنگی بر رمان ” کوچهء ما ” : کاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم هروقت که گذرم به بلخ بامی ، زادگاه مولانای بزرگ می افتد ، یکی از نخستین فرایضم هم سرزدن به کتابفروشی ” بیهقی” است که درست در قلب شهر و در مقابل روضهء مبارک حضرت علی کرم الله اطلاعت بیشتر دربارهکاش ” کوچهء ما” را نمی خواندم[…]
امروزه دیگر مانند آفتاب درخشان این حقیقت درخشش دارد
امروزه دیگر مانند آفتاب درخشان این حقیقت درخشش دارد که اعضای حزب د.خ.ا. پاکترین ، باتقوی ترین و مؤمن ترین افراد جامعه را تشکیل می دادند ومی دهند. اتهامات دیگر براعضای حزب د.خ.ا در”کوچهء ما” : امروزه دیگر مانند آفتاب درخشان این حقیقت درخشش دارد که اعضای حزب د.خ.ا. پاکترین ، باتقوی ترین و مؤمن اطلاعت بیشتر دربارهامروزه دیگر مانند آفتاب درخشان این حقیقت درخشش دارد[…]
نا همگونی های املایی وسردرگمی های چند در نوشتن واژه های زبان فارسی
نا همگونی های املایی وسردرگمی های چند در نوشتن واژه های زبان فارسی محمدنبي عظيميبه یاد آموزگار زبان فارسی دختر دخترم ازهنگامی که رسالهءارزشمند” روش املای زبان دری ” پذيرفته انجمن نويسنده گان افغانستان به کوشش جناب پويا فاريابی به نشر رسيد، درست بيست سال می گذرد. بيست سالی که بسياری از درس اطلاعت بیشتر دربارهنا همگونی های املایی وسردرگمی های چند در نوشتن واژه های زبان فارسی[…]
روز هاي دشوار(سقوط مزار شريف )
احسان « واصل » نبی «عظیمی » روز هاي دشوار- سقوط مزار شريف درود هاي صميمانه ام نثار دوستان ! امشب ياد وارهء رفيق احسان واصل منشي پيشين کميته ولايتي بغلان حزب وطن ( ح د خ ا ) را به نشر مي رسانم. نياز به ګفتن نيست که رفيق احسان واصل يکي ازکادرهاي اطلاعت بیشتر دربارهروز هاي دشوار(سقوط مزار شريف )[…]
در اين آشفته بازار ادبيات سياسي
داکتر واسع عظیمی در اين آشفته بازار ادبيات سياسي درنگي بر بخشي از كتاب تاريخ مسخ نمي شود «كنش و واكنش در ادبيات سياسي شرق گذار به مدرنيته احتساب مي گردد. مگر آيا ميتوان، در اين نوسانات ذهني و درك التقاطي، به واسطه واقعي دست يافت، آيا ميتوان به اين آشفته بازار سياسي، به تشابه اطلاعت بیشتر دربارهدر اين آشفته بازار ادبيات سياسي[…]
شادروان مختارگل ځدران قهرمان قومندان غند شكارى ٣٢٢ بگرام قهرمان جان باخته در راه دفاع از وطن و مردم
خپل ریښتیني اتلان وپیژنئ(قهرمانان واقعی خودرا بشناسید) ! شادروان مختارگل ځدران قهرمان قومندان غند شكارى ٣٢٢ بگرام قهرمان جان باخته در راه دفاع از وطن و مردم در تباط جنگ تحميلى جلال آباد كه با سازمان دادن مستقيم أداره آى اس آى پاكستان عليه حاكميت دولتى صورت گرفته بود واقعأ نيروهـاى قواى مسلح اطلاعت بیشتر دربارهشادروان مختارگل ځدران قهرمان قومندان غند شكارى ٣٢٢ بگرام قهرمان جان باخته در راه دفاع از وطن و مردم[…]
دو نامه از پسر وعروس زنده یاد احمد الدین شهید
“حقیقت انقلاب ثور” – ارگان کمیته مرکزی حزب دموکراتیک خلق افغانستان (شماره ۲۵۳ سال پنجم، شنبه ۸ سرطان ۱۳۶۴/ بیستونهم جون 1985) میخوانیم: «شهادت قهرمانانه: رفیق بریدجنرال احمدالدین رییس ارکان قول اردوی نمبر یک اردوی جمهوری دموکراتیک افغانستان در جریان یک نبرد قهرمانانه و رویارویی با ضد انقلاب مسلح صادر شده از پاکستان که به اطلاعت بیشتر دربارهدو نامه از پسر وعروس زنده یاد احمد الدین شهید[…]
از سُکر تا صَحو ـ محمدنبي عظيمي – تدوین دیجیتال قاسم آسمایی